Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pod paragrafem

21 stycznia 2019

NR 89 (Styczeń 2019)

Zmiany w ustawie
Prawo oświatowe

0 50

30 listopada 2018 r. została ogłoszona ustawa z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 2245). Wprowadzone zmiany mają dostosować system kształcenia zawodowego do potrzeb nowoczesnej gospodarki. Znalazły się w nich również zmiany organizacyjne i prawne służące poprawie jakości i efektywności kształcenia, nie tylko zawodowego.

Wprowadzone zmiany w ustawie Prawo oświatowe, ustawie o systemie oświaty oraz w innych ustawach1 odnoszą się w szczególności do następujących obszarów oświaty:

  • kształcenia zawodowego: klasyfikacji zawodów, finansowaniu szkół zawodowych, praktycznej nauki zawodu, w tym kształcenia młodocianych – we współpracy z pracodawcami, egzaminów zawodowych,
  • warunków organizacji: opieki stomatologicznej oraz stołówek w szkole,
  • korzystania z wychowania przedszkolnego,
  • awansu zawodowego uwzględniającego nauczycieli polonijnych,
  • kształcenia w szkole artystycznej.

Inne zmiany mają charakter doprecyzowujący i porządkują dotychczasowe rozwiązania. Dotyczą one przede wszystkim procedury dopuszczania do użytku szkolnego podręczników, przyznawania stypendiów, zasad opiniowania arkuszy organizacji szkoły przez zakładowe organizacje związkowe, przepisów dotyczących korzystania z wychowania przedszkolnego, kształcenia specjalnego, organizacji oświaty samorządowej, systemu informacji oświatowej, ustawy – Karta Nauczyciela, finansowania zadań oświatowych, a także ustawy o zintegrowanym systemie kwalifikacji.

  1. Zmiany w kształceniu zawodowym

Zakłada się, że wszystkie działania szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe powinny koncentrować się na tym, aby jej absolwenci posiadali pełne kwalifikacje zawodowe potwierdzone dokumentami wydawanymi w wyniku złożonych egzaminów. Absolwent szkoły zawodowej powinien być wyposażony w niezbędne dla przyszłego pracodawcy uprawnienia i kwalifikacje rynkowe bądź uzyskać w trakcie nauki dodatkowe umiejętności potrzebne na danym stanowisku pracy.
Wśród najważniejszych rozwiązań w obszarze kształcenia zawodowego wymienić należy: 

  • Zwiększenie subwencji oświatowej dla samorządów na szkoły kształcące w zawodach, na które jest wyższe zapotrzebowanie na rynku pracy, wskazane w prognozie zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego
  • Zwiększenie kwoty dofinansowania do 10 000 zł dla pracodawców kształcących młodocianych pracowników w zawodach, w których występuje zwiększone zapotrzebowanie na pracowników. Obecnie pracodawcom, którzy zawarli umowę o pracę z młodocianym pracownikiem w celu nauki zawodu, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia w wysokości do 8081 zł – przy okresie wynoszącym 36 miesięcy. 
  • Zmiany w przepisach podatkowych. W związku z potrzebą dodatkowego wsparcia kształcenia zawodowego wprowadzono zmiany w przepisach podatkowych, które tworzą preferencje podatkowe dla przedsiębiorców (osoby prawne lub osoby fizyczne) przekazujących darowizny dla publicznych szkół prowadzących kształcenie zawodowe i publicznych placówek kształcenia ustawicznego oraz publicznych centrów kształcenia zawodowego. Osoby prawne prowadzące działalność gospodarczą otrzymują możliwość odliczania podatku łącznie do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu, a osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą – odpowiednio do wysokości nieprzekraczającej 6% dochodu. 
  • Wprowadzenie stażu uczniowskiego dla ucznia technikum na podstawie umowy z pracodawcą. Umożliwia naukę zawodu w rzeczywistych warunkach pracy. W trakcie stażu uczeń będzie realizował wybrane zagadnienia z programu nauczania w zakresie praktycznej nauki zawodu realizowanego w szkole, do której uczęszcza, lub wykraczające poza ten program. W rozporządzeniu zostaną określone warunki, jakie musi spełniać staż uczniowski, aby dyrektor szkoły mógł zwolnić ucznia w całości lub w części z obowiązku odbycia praktycznej nauki zawodu. Koszty świadczeń pieniężnych, które uczeń otrzyma podczas stażu, zostaną wliczone pracodawcy w koszty uzyskania przychodu
  • Dookreślenie, że kształcenie w szkole policealnej będzie się odbywało w zawodach przypisanych co do zasady do V poziomu Polskiej Ramy Kwalifikacji.
  • Organizację przez dyrektora szkoły obowiązkowych szkoleń branżowych dla nauczycieli. W efekcie tych szkoleń nauczyciele zawodu będą systematycznie doskonalić swój warsztat pracy oraz podnosić swoje umiejętności i kompetencje.
  • Prowadzenie krótszych form kursowych dla uczących się osób dorosłych. Szkoły uzyskają możliwość bardziej elastycznego dostosowania oferty kształcenia do potrzeb uczących się osób dorosłych przez prowadzenie kursów umiejętności zawodowych.
  • Obligatoryjność przystąpienia do egzaminu zawodowego. Warunkiem otrzymania dokumentu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe staje się obowiązkowe przystąpienie do egzaminu zawodowego. 
  • Koordynację organizacji kształcenia teoretycznego młodocianych pracowników przez kuratorów oświaty, polegającą w szczególności na synchronizacji organizacji turnusów, szczególnie w przypadku zawodów, dla których brak będzie możliwości zorganizowania turnusu na danym terenie, oraz w przypadku uczniów niepełnosprawnych, dla których niezbędne będzie dostosowanie warunków kształcenia. Rozwiązanie to ma na celu optymalne wykorzystanie sieci podmiotów, które realizują to zadanie, aby młodociani pracownicy mogli kształcić się możliwie jak najbliżej miejsca zamieszkania. 
  • Zmiany w klasyfikacji zawodów i podstawach programowych. Minister Edukacji, określając w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego nowy zawód, będzie jednocześnie określał podstawę programową dla tego zawodu. Rozwiązanie to ma umożliwić szybszą niż dotychczas reakcję na wnioski ministrów właściwych dla danych zawodów związane z zapotrzebowaniem nowoczesnej gospodarki oraz potrzebami rynku pracy. 
  • Określenie szczegółowej organizacji kształcenia w branżowej szkole II stopnia oraz policealnej. 
  1. Modyfikacja warunków wprowadzania zawodów do klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego – zmiany w klasyfikacji zawodów i podstawach programowych

Ustawa wprowadziła następujące modyfikacje: 

  • Opracowanie dla każdego zawodu podstawy programowej stanowiącej odrębną całość.
  • Możliwość dokonywania przez Ministra Edukacji zmian w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego na wniosek ministra właściwego w zakresie zawodu, z uwzględnieniem klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy w zakresie nazwy i symbolu cyfrowego zawodu.
  • Nową strukturę zmodyfikowanej klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego, która będzie uwzględniała podział zawodów na branże, a także precyzyjnie określone elementy wniosku ministra właściwego dla danego zawodu o dokonanie zmian w tej klasyfikacji.
  • Właściwi ministrowie będą mogli wspomagać materialnie i organizacyjnie szkoły i placówki kształcące w danym zawodzie nie tylko w zakresie zajęć praktycznych, ale w całym procesie realizacji kształcenia zawodowego.
  • Organizacje pracodawców, samorządy zawodowe oraz sektorowe rady do spraw kompetencji będą mogły występować z wnioskami do właściwych ministrów o wprowadzenie nowego zawodu do klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego.
  • Wprowadzenie możliwości uzyskania przez uczniów dodatkowych umiejętności w zawodach, zwiększających szanse na zatrudnienie. Szkoły uzyskują możliwość przeznaczenia godzin stanowiących różnicę między sumą godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia zawodowego, określonych w ramowych planach nauczania, a minimalną liczbą godzin kształcenia zawodowego dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie, określonej w podstawie programowej kształcenia w tym zawodzie szkolnictwa branżowego, na realizację umiejętności wykraczających poza podstawę programową. Godziny te będą mogły być przeznaczone na:
    • przygotowanie uczniów do uzyskania dodatkowych uprawnień zawodowych przydatnych do wykonywania określonego zawodu, których zdobycie jest określone odrębnymi przepisami (np. operator wózków widłowych, dodatkowe uprawnienia SEP),
    • nabywanie przez uczniów nowych dodatkowych umiejętności zawodowych związanych z nauczanym zawodem, zwiększających szanse na zatrudnienie, rozumianych jako dodatkowe umiejętności, dla których zostaną określone zestawy celów kształcenia i treści nauczania w formie oczekiwanych efektów kształcenia określonych w rozporządzeniu w sprawie zawodów szkolnictwa branżowego,
    • utrwalanie przez uczniów materiału objętego programem nauczania dopuszczonym do użytku w danej szkole – dyrektor szkoły będzie mógł ująć w programie nauczania zawodu dopuszczonym do użytku w danej szkole wszystkie lub wybrane z ww. możliwości realizacji tych godzin, w zależności od potrzeb i możliwości uczniów lub potrzeb pracodawców współpracujących ze szkołą. 
  1. Modyfikacja warunków uruchamiania przez szkołę kształcenia w danym zawodzie – opiniowanie kierunków kształcenia

W celu usprawnienia procesu opiniowania i nadania odpowiedniej rangi opinii mającej szczególne znaczenie dla potrzeb uruchamiania kształcenia w nowym zawodzie ustawa przewiduje, aby: 

  • dyrektor szkoły miał obowiązek zasięgania tylko jednej rady rynku pracy – wojewódzkiej rady rynku pracy;
  • wojewódzka rada rynku pracy, przed wydaniem opinii o uruchomieniu kształcenia w nowym zawodzie w danej szkole, mogła zasięgać opinii powiatowej rady rynku pracy;
  • opinia wydawana przez wojewódzką radę rynku pracy uwzględniła prognozę zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy;
  • opinia wydawana przez wojewódzką radę rynku pracy była ważna przez okres 5 lat; po upływie tego okresu będzie trzeba zasięgnąć nowej opinii o zasadności dalszego kształcenia w zawodzie w danej szkole;
  • szkoła niepubliczna przed uruchomieniem kształcenia w nowym zawodzie w danej szkole zobowiązana była również do zasięgnięcia opinii wojewódzkiej rady rynku pracy;
  • wojewódzka rada rynku pracy wydawała opinię w zakresie planowanego eksperymentu pedagogicznego dotyczącego zawodu nieujętego w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego. 

Ustawa nie wprowadza wymogu opinii wojewódzkiej rady rynku pracy w przypadku uruchamiania oddziałów wielozawodowych (uczniowie będący młodocianymi pracownikami w branżowej szkole I stopnia), jak również w przypadku uruchomienia kształcenia w zawodzie pomocniczym – przez szkołę posiadającą pozytywną opinię o zawodzie, dla którego istnieje zawód pomocniczy. 

  1. Wzmocnienie udziału pracodawców w kształceniu zawodowym, w tym w realizacji praktycznej nauki zawodu

Współpraca szkół z pracodawcami – umowy, porozumienia i listy intencyjne
Nowe szkolnictwo branżowe (branżowe szkoły I stopnia, branżowe szkoły II stopnia, technika i szkoły policealne) ma bazować przede wszystkim na współpracy z pracodawcami. W ustawie została potwierdzona kluczowa rola pracodawców w kształceniu zawodowym. Kształcenie zawodowe wspierają: pracodawcy, organizacje pracodawców, samorządy gospodarcze lub inne organizacje gospodarcze, stowarzyszenia lub samorządy zawodowe oraz sektorowe rady do spraw kompetencji. Dyrektor szkoły będzie miał obowiązek nawiązania współpracy z pracodawcą właściwym dla zawodu i branży przed wprowadzeniem nowego zawodu lub kształcenia w szkole. Współpraca ta, realizowana w ramach umowy, porozumienia lub listu intencyjnego, może polegać w szczególności na: 

  • tworzeniu klas patronackich,
  • przygotowaniu przez pracodawcę propozycji programu nauczania dla zawodu,
  • realizacji kształcenia zawodowego, w tym praktycznej nauki zawodu, we współpracy z pracodawcą,
  • wyposażeniu warsztatów lub pracowni,
  • organizacji egzaminów zawodowych,
  • doskonaleniu nauczycieli kształcenia zawodowego,
  • realizacji doradztwa zawodowego i promocji kształcenia zawodowego.

Obowiązek dyrektora szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe dotyczący nawiązania współpracy z pracodawcą będzie miał zastosowanie w roku szkolnym 2019/2020 i 2020/2021 dla szkół rozpoczynających kształcenie w nowych zawodach, a od roku szkolnego 2022/2023 i w kolejnych latach szkolnych dla wszystkich szkół prowadzących kształcenie zawodowe. Obowiązek ten nie będzie dotyczył branżowych szkół II stopnia, gdyż kształcenie zawodowe w tego typu szkołach odbywa się na kwalifikacyjnych kursach zawodowych w wielu zawodach.
Pracodawcy współpracujący ze szkołą lub realizujący wspólnie program nauczania będą mogli brać udział w zebraniach rady pedagogicznej. W zebraniach rady pedagogicznej (z głosem doradczym) również będą mogli brać udział przedstawiciele organizacji pracodawców, samorządu gospodarczego lub innych organizacji gospodarczych oraz sektorowych rad do spraw kompetencji.

Praktyczna nauka zawodu na nowych zasadach
Praktyczna nauka zawodu powinna odbywać się w jak największym wymiarze w rzeczywistych warunkach pracy (u pracodawców, w indywidualnych gospodarstwach rolnych, centrach kształcenia zawodowego), stąd w ustawie przewidziano m.in. następujące modyfikacje: 

  • Wprowadzenie możliwości organizowania przez szkoły krótszych form kursowych. Publiczne i niepubliczne szkoły prowadzące kształcenie zawodowe będą mogły prowadzić, tak jak dotychczas, kwalifikacyjny kurs zawodowy, a ponadto również kurs umiejętności zawodowych i turnus dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników – w zakresie zawodów, w których te szkoły kształcą, oraz w zakresie branż, do których są przypisane te zawody. Kurs umiejętności zawodowych został poszerzony o możliwość realizacji programu nauczania, który uwzględnia efekty kształcenia właściwe dla dodatkowych umiejętności zawodowych. 
  • Wprowadzenie dla jednostki samorządu terytorialnego prowadzącej szkołę obowiązku utworzenia wydziel...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy