Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pod paragrafem

19 kwietnia 2019

NR 92 (Kwiecień 2019)

Strajk nauczycieli

0 40

Referendum strajkowe zostało przeprowadzone we wszystkich szkołach, przedszkolach i placówkach, z którymi w ramach prowadzonego sporu zbiorowego zakończono etap mediacji, nie osiągając porozumienia w sprawie żądania podwyższenia wynagrodzeń zasadniczych nauczycieli.

Prezes Zarządu Związku Nauczycielstwa Polskiego poinformował, że w przypadku, gdy nauczyciele biorący udział w referendum strajkowym opowiedzą się za przeprowadzeniem takiej akcji protestacyjnej, to strajk rozpocznie się w poniedziałek 8 kwietnia i będzie trwał do odwołania. 

Wymogi prawne

Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 174) dla przeprowadzenia akcji protestacyjnej wymaga wykonania odpowiedniej procedury, która poprzedza właściwy strajk. 

Zgodnie z art. 1 tej ustawy spór zbiorowy pracowników z pracodawcą może dotyczyć warunków pracy, płac lub świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych pracowników lub innych grup, którym przysługuje prawo zrzeszania się w związkach zawodowych. Prawa i interesy zbiorowe pracowników są reprezentowane przez związki zawodowe. W zakładzie pracy, w którym działa więcej niż jedna organizacja związkowa, każda z nich może reprezentować w sporze zbiorowym interesy stanowiące przedmiot tego sporu. Jeżeli działające w zakładzie pracy organizacje związkowe tak postanowią, w sporze zbiorowym występuje wspólna reprezentacja związkowa. Z kolei w imieniu pracowników zakładu pracy, w którym nie działa związek zawodowy, spór zbiorowy może prowadzić organizacja związkowa, do której pracownicy zwrócili się o reprezentowanie ich interesów zbiorowych.

Spór zbiorowy istnieje od dnia wystąpienia przez podmiot reprezentujący interesy pracownicze (czyli przez organizację związkową) do pracodawcy z żądaniami, jeżeli pracodawca nie uwzględnił wszystkich żądań w terminie określonym w wystąpieniu, nie krótszym niż 3 dni. W zgłoszeniu sporu określa się przedmiot żądań objętych sporem. Podmiot zgłaszający spór może uprzedzić, że w razie nieuwzględnienia wysuniętych żądań zostanie ogłoszony strajk. Dzień zapowiedzianego strajku nie może nastąpić przed upływem 14 dni od dnia zgłoszenia sporu.

Regulacja art. 8 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych nakłada na pracodawcę obowiązek podjęcia rokowań w celu rozwiązania sporu w drodze porozumienia. Dyrektor musi zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy o powstaniu sporu. Rokowania kończą się podpisaniem przez strony porozumienia, a w razie nieosiągnięcia porozumienia – sporządzeniem protokołu rozbieżności ze wskazaniem stanowisk stron. Jeżeli strona, która wszczęła spór, podtrzymuje zgłoszone żądania, spór ten prowadzony jest dalej z udziałem mediatora ustalonego wspólnie przez strony sporu. Mediatorem może być osoba z listy ustalonej przez ministra właściwego do spraw pracy w uzgodnieniu z organizacjami związkowymi oraz organizacjami pracodawców. Lista mediatorów jest dostępna na stronie Departamentu Dialogu i Partnerstwa Społecznego Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pod adresem //www.dialog.gov.pl/dialog-krajowy/spory-zbiorowe/lista-mediatorow/.

Jeżeli strony sporu zbiorowego nie porozumieją się w ciągu 5 dni w sprawie wyboru mediatora, dalsze postępowanie jest prowadzone z udziałem mediatora wskazanego na wniosek jednej ze stron przez ministra właściwego do spraw pracy. Postępowanie mediacyjne kończy się podpisaniem przez strony porozumienia, a w razie nieosiągnięcia porozumienia – sporządzeniem protokołu rozbieżności ze wskazaniem stanowisk stron. Czynności tych dokonuje się przy udziale mediatora.

Dopiero nieosiągnięcie porozumienia rozwiązującego spór zbiorowy w postępowaniu mediacyjnym uprawnia do podjęcia akcji strajkowej. W rozumieniu art. 17 ust. 2 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych strajk jest środkiem ostatecznym i nie może być ogłoszony bez uprzedniego wyczerpania możliwości rozwiązania sporu według zasad określonych w ustawie, czyli np. bez przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Zgodnie z art. 20 ustawy strajk zakładowy ogłasza organizacja związkowa po uzyskaniu zgody większości głosujących pracowników, jeżeli w głosowaniu wzięło udział co najmniej 50% pracowników zakładu pracy. 
 

Dzień zapowiedzianego strajku nie może nastąpić przed upływem 14 dni od dnia zgłoszenia sporu.


Biorąc zatem pod uwagę przywołane regulacje, można zauważyć, że przeprowadzenie procedury skutkującej strajkiem pracowników oświaty jest czynnością skomplikowaną. 

Warto również wspomnieć o problemach interpretacyjnych dotyczących prawa do strajku nauczycieli i pracowników administracji i obsługi szkół. Zgodnie z art. 19 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych:

  1. Niedopuszczalne jest zaprzestanie pracy w wyniku akcji strajkowych na stanowiskach pracy, urządzeniach i instalacjach, na których zaniechanie pracy zagraża życiu i zdrowiu ludzkiemu lub bezpieczeństwu państwa.
  2. Niedopuszczalne jest organizowanie strajku w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Służbie Ochrony Państwa, w jednostkach Policji i Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Służby Więziennej, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Krajowej Administracji Skarbowej, w których pełnią służbę funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, oraz jednostkach organizacyjnych ochrony przeciwpożarowej.
  3. Prawo do strajku nie przysługuje pracownikom zatrudnionym w organach władzy państwowej, administracji rządowej i samorządowej, sądach oraz prokuraturze. 

Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych nie definiuje, czy pojęcie „administracja samorządowa” należy rozumieć szeroko, a zatem obejmując również samorządowe jednostki organizacyjne, czyli szkoły i przedszkola. Zgodnie jednak z poglądami doktryny (Janusz Żołyński. Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Komentarz. Wzory pism, WKP 2012) „przez administrację samorządową należy rozumieć część administracji publicznej, działającej na wszystkich stopniach zasadniczego podziału terytorialnego kraju – w gminie, powiecie, województwie, wykonującej zdecentralizowaną...

To wydanie dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy