Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pod paragrafem

16 lutego 2021

NR 109 (Luty 2021)

Przedawnienie roszczeń ze stosunku pracy

16

Nauczyciele są grupą zawodową, której stosunek pracy jest regulowany przez szczególny akt prawny, czyli pragmatykę służbową. Jest to oczywiście Karta Nauczyciela, która zawiera szereg rozwiązań szczególnych, stosowanych tylko do nauczycieli. Przykładem mogą tu być urlopy, których wymiar i zasady przyznawania nie mają odpowiednika w Kodeksie pracy, czy uprawnienia w zakresie awansu zawodowego i zdobywania kolejnych stopni dających prawo do wyższego wynagrodzenia.

Pragmatyka służbowa nie reguluje jednak wszystkich spraw należących do sfery stosunku pracy nauczyciela. W tych obszarach, których ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela nie rozstrzyga, niezbędne jest odwołanie się do odpowiednich regulacji ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Karta Nauczyciela wprost wskazuje na taką konieczność w art. 91, który w ust. 1 stanowi, że w zakresie spraw wynikających ze stosunku pracy, nieuregulowanych przepisami ustawy, mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy.
We wszystkich zatem sprawach, które dotyczą sfery stosunku pracy nauczyciela, a które nie zostały uregulowane w Karcie Nauczyciela, konieczne jest zastosowanie wprost przepisów Kodeksu pracy. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny (Barański A., Rozwadowska-Skrzeczyńska J., Szymańska M., Karta Nauczyciela. Komentarz, wyd. X, WKP 2018): „Na mocy postanowień art. 91c ust. 1 KN jej przepisy mają pierwszeństwo przed przepisami Kodeksu pracy. Z przepisem tym koresponduje art. 5 k.p., zgodnie z którym, jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy kodeksu stosuje się w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami. Znajdą one zastosowanie w takich przypadkach jak: elementy i forma umowy o pracę, okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony, ochrona przed wypowiedzeniem, uprawnienia w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia stosunku pracy, ochrona wynagrodzenia za pracę itd.”.

POLECAMY

Kto rozstrzyga spory o roszczenia ze stosunku pracy nauczycieli?

Zgodnie z treścią ust. 2 przywołanej regulacji spory o roszczenia ze stosunku pracy nauczycieli, niezależnie od formy nawiązania stosunku pracy, rozpatrywane są przez sądy pracy. Przepis ten określa zatem właściwość sądów przy rozpatrywaniu roszczeń, ale co istotne, nie określa terminów przedawnienia tych roszczeń. Aby je zatem ustalić, niezbędne jest odniesienie się do regulacji Kodeksu pracy, a w szczególności jego art. 291. 

Terminy przedawnień

Zgodnie z tym przepisem roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Roszczenia pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ulegają przedawnieniu z upływem roku od dnia, w którym pracodawca powziął wiadomość o wyrządzeniu przez pracownika szkody, nie później jednak niż z upływem trzech lat od jej wyrządzenia. Co istotne, bieg trzyletniego terminu przedawnienia rozpoczyna się w dniu, w którym uprawniony do świadczenia nauczyciel może żądać spełnienia danego świadczenia. 

Czego może dotyczyć przedawnienie?

Przedawnienie może dotyczyć rozmaitych świadczeń, a jako przykład można tu podać nagrodę jubileuszową. Zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 47 KN za wieloletnią pracę nauczyciel otrzymuje nagrodę jubileuszową w wysokości:

  • za 20 lat pracy – 75% wynagrodzenia miesięcznego,
  • za 25 lat pracy – 100% wynagrodzenia miesięcznego,
  • za 30 lat pracy – 150% wynagrodzenia miesięcznego,
  • za 35 lat pracy – 200% wynagrodzenia miesięcznego,
  • za 40 lat pracy – 250% wynagrodzenia miesięcznego.

Zasady zaliczania poszczególnych okresów pracy do stażu uprawniającego do nagrody jubileuszowej określa rozporządzenie MENiS z dnia 30 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających nauczyciela do nagrody jubileuszowej oraz szczegółowych zasad jej obliczania i wypłacania. 
Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia do okresu pracy uprawniającego nauczyciela do nagrody jubileuszowej zalicza się wszystkie zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one zaliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. W przypadku równoczesnego pozostawania w więcej niż jednym stosunku pracy do okresu pracy uprawniającego do nagrody zalicza się jeden z tych okresów.
Nauczyciel nabywa prawo do nagrody jubileuszowej w dniu, w którym upływa okres uprawniający do nagrody. Podstawę obliczenia nagrody jubileuszowej stanowi wynagrodzenie miesięczne przysługujące nauczycielowi w dniu nabycia prawa do nagrody, a jeżeli jest to dla nauczyciela korzystniejsze – wynagrodzenie przysługujące mu w dniu jej wypłaty. Z kolei w przypadku gdy nauczyciel nabył prawo do nagrody jubileuszowej, będąc zatrudniony w innym tygodniowym obowiązkowym wymiarze godzin niż w dniu jej wypłaty, podstawę obliczenia nagrody stanowi wynagrodzenie przysługujące nauczycielowi w dniu nabycia prawa do nagrody. 

WAŻNE
Istotny jest § 2 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym nauczyciel jest obowiązany udokumentować swoje prawo do nagrody, jeżeli w jego aktach osobowych brak jest odpowiedniej dokumentacji.

Prawo a praktyka

Przywołane przepisy wydają się jasne, jednak ich stosowanie w praktyce powoduje spore problemy – pojawiają się one w momencie, gdy pracownik udowodni w trakcie trwania stosunku pracy okresy dodatkowego zatrudnienia. Nie jest to szczególnie rzadki przypadek, gdyż pracownik może odszukać i dostarczyć dodatkowe świadectwo pracy, które spowoduje konieczność wypłaty nagrody jubileuszowej wcześniej, niż przed upływem pięciu lat od poprzedniej nagrody. 
Często się zdarza, że pracownicy dostarczają zaświadczenia potwierdzające okres pracy w gospodarstwie rolnym, który również podlega wliczeniu do okresu, od którego zależą uprawnienia pracownicze. 
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracyw indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także: 

  • okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie prowadzonym przez współmałżonka, 
  • przypadające przed 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16. roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem, 
  • przypadające po 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. 

Organem uprawnionym do potwierdzania faktu wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym jest organ wykonawczy gminy – wójt, burmistrz, prezydent miasta. Wynika to z treści art. 3 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zak...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy