Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pod paragrafem

2 września 2022

Planowanie Nadzoru pedagogicznego na rok szkolny 2022/2023

0 4480

Do corocznych obowiązków dyrektora, będących przejawem sprawowanego przez niego w szkole nadzoru pedagogicznego, jest opracowanie planu nadzoru pedagogicznego na każdy kolejny rok szkolny. W obecnym stanie prawnym nie funkcjonuje jeden z góry przyjęty wzór takiego planu. Przepisy wskazują wyłącznie podstawowe elementy, które taki plan powinien zawierać. Poniżej przedstawiono najważniejsze informacje dotyczące zasad sporządzania planu nadzoru pedagogicznego.

Podstawa prawna tworzenia planu nadzoru pedagogicznego

Podstawowe zasady dotyczące sporządzania planu nadzoru pedagogicznego zostały zawarte w § 23 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego. Nakładają one na dyrektora szkoły obowiązek opracowania na każdy rok szkolny planu nadzoru pedagogicznego, który następnie powinien zostać przedstawiony na zebraniu rady pedagogicznej w terminie do 15 dnia września roku szkolnego, którego dotyczy plan.

Planowanie nadzoru a podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa

Przepisy wskazują, że plan nadzoru pedagogicznego powinien zostać opracowany z uwzględnieniem podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa. Podmiotem odpowiedzialnym za koordynowanie i realizowanie polityki oświatowej państwa jest minister właściwy do spraw oświaty i wychowania (aktualnie jest to Minister Edukacji i Nauki), który współdziała w tym zakresie z wojewodami oraz z innymi organami i jednostkami organizacyjnymi właściwymi w sprawach funkcjonowania systemu oświaty – art. 43 ustawy Prawo oświatowe. W celu realizacji powyższych zadań podmiot ten jest zobowiązany do ustalenia podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa, w tym zadań z zakresu nadzoru pedagogicznego (art. 60 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe). Na obszarze województwa za realizację polityki oświatowej państwa odpowiada kurator oświaty, którego zadaniem jest m.in. współdziałanie z organami jednostek samorządu terytorialnego w tworzeniu i realizowaniu odpowiednio regionalnej i lokalnej polityki oświatowej, zgodnych z polityką oświatową państwa. Dokument ten zawiera zatem istotne wytyczne, na podstawie których tworzone są plany nadzoru pedagogicznego zarówno przez kuratorów oświaty, jak i przez dyrektorów poszczególnych jednostek oświaty. Do podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2022/2023 należą:

  1. wychowanie zmierzające do osiągnięcia ludzkiej dojrzałości poprzez kształtowanie postaw ukierunkowanych na prawdę, dobro i piękno, uzdalniających do odpowiedzialnych decyzji;
  2.  wspomaganie wychowawczej roli rodziny przez właściwą organizację i realizację zajęć edukacyjnych wychowanie do życia w rodzinie. Ochrona i wzmacnianie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży;
  3. działanie na rzecz szerszego udostępnienia kanonu i założeń edukacji klasycznej oraz sięgania do dziedzictwa cywilizacyjnego Europy, m.in. przez umożliwienie uczenia się języka łacińskiego już od szkoły podstawowej;
  4. doskonalenie kompetencji nauczycieli do pracy z uczniami przybyłymi z zagranicy, w szczególności z Ukrainy, adekwatnie do zaistniałych potrzeb oraz kompetencji nauczycieli nowych przedmiotów wprowadzonych do podstawy programowej;
  5. wspomaganie kształcenia w szkołach ponadpodstawowych w związku z nową formułą egzaminu maturalnego od roku 2023;
  6. doskonalenie systemu kształcenia zawodowego we współpracy z pracodawcami – wdrażanie Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030;
  7. rozwijanie umiejętności metodycznych nauczycieli w zakresie prawidłowego i skutecznego wykorzystywania technologii informacyjno-komunikacyjnych w procesach edukacyjnych. Wsparcie edukacji informatycznej i medialnej, w szczególności kształtowanie krytycznego podejścia do treści publikowanych w Internecie i mediach społecznościowych;
  8. wsparcie nauczycieli i innych członków społeczności szkolnych w rozwijaniu umiejętności podstawowych i przekrojowych uczniów, w szczególności z wykorzystaniem pomocy dydaktycznych zakupionych w ramach programu „Laboratoria przyszłości”;
  9. podnoszenie jakości kształcenia oraz dostępności i jakości wsparcia udzielanego dzieciom i uczniom w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych i integracyjnych.

W zależności od typu szkoły podczas planowania nadzoru pedagogicznego należy uwzględnić wskazane wyżej kierunki realizacji polityki oświatowej państwa.

Uwzględnienie wniosków z nadzoru sprawowanego w poprzednim roku

Jeżeli chodzi o uwzględnienie w planie nadzoru wniosków ze sprawowanego w poprzednim roku szkolnym nadzoru - nie ma obowiązku odwoływania się do wniosków starszych, niż z roku szkolnego 2021/2022. Oczywiście w przypadku powracających zagadnień, wymagających nadzoru w zbliżającym się roku szkolnym, dyrektor może również odwołać się do doświadczeń z jeszcze wcześniejszych lat szkolnych, nie ma jednak takiego obowiązku.

W praktyce podczas sporządzania planu nadzoru pedagogicznego mogą zostać wykorzystane dodatkowo:

  • koncepcja funkcjonowania i rozwoju szkoły,
  • wnioski i skargi wnoszone przez rodziców w minionym roku szkolnym,
  • wyniki kontroli przeprowadzonych przez organ nadzoru pedagogicznego,
  • wnioski z analizy wyników egzaminów zewnętrznych,
  • wnioski z analizy dokumentacji przebiegu nauczania,
  • wnioski z obserwacji prowadzonych przez nauczycieli zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych oraz innych zajęć i czynności wynikających z działalności statutowej szkoły.

Obowiązkowe elementy planu nadzoru pedagogicznego

Obowiązkowe elementy planu nadzoru pedagogicznego określone zostały w § 23 ust. 3 rozporządzenia. Zgodnie z nim, plan nadzoru pedagogicznego powinien zawierać w szczególności:

  • tematykę i terminy przeprowadzania kontroli;
  • zakres wspomagania nauczycieli w realizacji ich zadań;
  • plan obserwacji prowadzonych przez nauczycieli zajęć.

Warto przypomnieć, że z dniem 4 września 2021 r. zmienione zostały przepisy dotyczące sprawowania nadzoru pedagogicznego. Likwidacji uległy dwie formy nadzoru: ewaluacja oraz monitorowanie. W zamian poszerzeniu uległ zakres sprawowanej w ramach nadzoru pedagogicznego kontroli. Obecnie sporządzane przez dyrektorów plany nadzoru pedagogicznego nie muszą już zawierać:

  1. przedmiotu ewaluacji wewnętrznej oraz terminu jej przeprowadzenia,
  2. zakresu monitorowania w danym roku szkolnym.

Planowanie kontroli

Jak już wspomniano, w miejsce dwóch usuniętych form sprawowania nadzoru pedagogicznego resort edukacji zdecydował się na poszerzenie zakresu sprawowanej w jednostkach oświaty kontroli. Zgodnie z jej obecną definicją, przez kontrolę należy rozumieć działania organu sprawującego nadzór pedagogiczny lub dyrektora szkoły lub placówki prowadzone w szkole lub placówce w celu oceny:

  • stanu przestrzegania przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły lub placówki,
  • przebiegu procesów kształcenia i wychowania w szkole lub placówce,
  • efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły lub placówki.

W poprzednim stanie prawnym kontrola polegała wyłącznie na ocenie stanu przestrzegania przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły lub placówki.

Przygotowując plan nadzoru pedagogicznego dyrektor powinien określić obszary funkcjonowania szkoły, które jego zdaniem wymagają oceny pod kątek prawidłowości funkcjonowania, a które ponadto mogą być przedmiotem kontroli ze strony kuratora oświaty, i na nich skupić uwagę w trakcie przeprowadzanych przez siebie kontrolach w nadchodzącym roku szkolnym. Powinno to znaleźć odzwierciedlenie w sporządzanym przez niego planie nadzoru pedagogicznego. Oczywiście warto w tym względzie prześledzić zawarte w najnowszych kierunkach realizacji polityki oświatowej państwa zadania z zakresu nadzoru pedagogicznego dla kuratorów oświaty w zakresie kontroli.

W przypadku szkół ponadpodstawowych kontrole mają dotyczyć - zgodność z przepisami prawa realizacji zajęć "Wychowanie do życia w rodzinie". Planując kontrolne w tym obszarze dyrektorzy powinni pamiętać zwłaszcza o konieczności zweryfikowania poprawności prowadzenia ww. zajęć z odpowiednimi regulacjami prawnymi zawartymi w:

  1. rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 12 sierpnia 1999 r. w sprawie sposobu nauczania szkolnego oraz zakresu treści dotyczących wiedzy o życiu seksualnym człowieka, o zasadach świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego,
     
  2. rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej,
     
  3. rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 3 kwietnia 2019 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół.

Szkoły prowadzące kształcenie zawodowe powinny rozważyć zaplanowanie kontroli w zakresie zgodności z przepisami prawa organizacji i realizacji turnusów dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników. Przypomnijmy, że wspomniane turnusy stanowią jedną z form kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych. Szczegółowe kwestie związane z ich prowadzeniem określone zostały w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 19 marca 2019 r. w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych i to właśnie ten akt prawny powinien stanowić punkt odniesienia w zakresie tego, czy turnusy dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników są organizowane w sposób prawidłowy.

Z kolei szkoły podstawowe, licea ogólnokształcące, technika, branżowe szkoły I stopnia (ogólnodostępne i integracyjne) powinny zaplanować kontrole dotyczące zgodności z przepisami prawa zwiększenia dostępności i jakości wsparcia udzielanego uczniom przez nauczycieli specjalistów, w tym pedagogów specjalnych. Wynika to oczywiście z wprowadzeniem od dnia 1 września 2022 r. nowych przepisów (art. 42d KN), które określają minimalny wymiar zatrudnienia nauczycieli specjalistów udzielających uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Oznacza to, że planowana przez dyrektora kontrola powinna przede wszystkim dotyczyć tego, czy szkoła zatrudnia nauczycieli specjalistów w wymaganym przez przepisy prawa wymiarze (a także wymaganych specjalizacjach, zakładając, że do szkoły uczęszcza powyżej 50 uczniów, co będzie wiązało się z koniecznością zatrudnienia pedagoga specjalnego i psychologa). Kontrola powinna również koncentrować się na tym, czy pomoc udzielana jest zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.

Natomiast publiczne szkoły podstawowe i ponadpodstawowe jako przedmiot kontroli powinny rozważyć prawidłowość przyjmowania do szkół i wspomagania nauki osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi podlegającymi obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw. Z pewnością kontrola ta byłaby przeprowadzana z myślą o uczniach będących obywatelami ukraińskimi, którzy znaleźli się w naszym kraju w wyniku wojny. Z drugiej strony najnowsze kierunki realizacji polityki oświatowej państwa nie ograniczają się wyłącznie do tej grupy uczniów, więc dyrektor może rozważyć zaplanowanie kontroli o szerszym zakresie, dotyczącej również uczniów będących obywatelami innych państw, niż Ukraina. W każdym wypadku należy pamiętać, że podstawowe regulacje prawne dotyczące przyjmowania uczniów niebędących polskimi obywatelami do szkół w Polsce zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 23 sierpnia 2017 r. w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw. Natomiast w przypadku uczniów będących obywatelami ukraińskimi kontrola powinna dodatkowo obejmować zgodność organizowanego kształcenia z odpowiednimi przepisami ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 21 marca 2022 r. w sprawie organizacji kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy.

Określenie zakresu wspomagania nauczycieli w realizacji ich zadań

Plan nadzoru pedagogicznego powinien zawierać również zakres wspomagania nauczycieli w realizacji ich zadań. Zakres wspomagania określa § 22 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, wskazując, ze dyrektor, we współpracy z innymi nauczycielami zajmującymi stanowiska kierownicze, w ramach sprawowanego nadzoru pedagogicznego powinien wspomagać nauczycieli w realizacji ich zadań, w szczególności przez:

  • diagnozę pracy szkoły,
  • planowanie działań rozwojowych, w tym motywowanie nauczycieli do doskonalenia zawodowego,
  • prowadzenie działań rozwojowych, w tym organizowanie szkoleń i narad.

Przy czym zakres wspomagania wymieniony powyżej nie stanowi katalogu zamkniętego, co oznacza, że dyrektor lub inni nauczyciele pełniący funkcje kierownicze w szkole, mogą wspomagać nauczycieli w ich pracy również za pomocą innych działań. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z § 2 pkt 10 rozporządzenia, przez wspomaganie należy rozumieć działania dyrektora szkoły mające na celu inspirowanie i intensyfikowanie w szkole procesów służących poprawie i doskonaleniu jej pracy, ukierunkowane na rozwój uczniów.

Plan obserwacji zajęć

Kolejnym obowiązkowym elementem planu nadzoru pedagogicznego jest plan obserwacji. Zgodnie z § 22 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w celu realizacji zadań związanych z nadzorem pedagogicznym dyrektor szkoły we współpracy z innymi nauczycielami zajmującymi stanowiska kierownicze, przeprowadza obserwacje prowadzonych przez nauczycieli zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych oraz innych zajęć i czynności wynikających z działalności statutowej szkoły.

Podsumowanie

Powyższy zakres treści, które musi zawierać plan nadzoru pedagogicznego, stanowi jedynie niezbędne minimum. W razie potrzeby, plan może zostać poszerzony również o inne elementy, na co wskazuje zwrot "plan nadzoru pedagogicznego zawiera w szczególności" użyty w § 23 ust. 3 rozporządzenia. Każdorazowo należy jednak upewnić się, że plan będzie zawierał co najmniej wskazane powyżej elementy. Natomiast w przypadku dokonywania zmian w planie nadzoru należy pamiętać, że dyrektor o wprowadzonych zmianach powinien niezwłocznie poinformować radę pedagogiczną (§ 23 ust. 4 rozporządzenia). Przygotowany przez dyrektora plan nadzoru pedagogicznego powinien zostać przedstawiony na zebraniu rady pedagogicznej, a w przypadku szkoły, w której nie tworzy się rady pedagogicznej - na zebraniu z udziałem nauczycieli i osób niebędących nauczycielami, które realizują zadania statutowe szkoły, w terminie do dnia 15 września roku szkolnego. Przepisy wymagają również, aby w przypadku konieczności wprowadzenia zmian do planu, dyrektor niezwłocznie poinformował radę pedagogiczną (bądź nauczycieli i osoby niebędące nauczycielami, które realizują zadania statutowe szkoły, jeżeli w danej szkole nie tworzy się rady pedagogicznej), o wprowadzonych przez siebie zmianach.


Podstawa prawna:

  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1551 ze zm.)
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 12 sierpnia 1999 r. w sprawie sposobu nauczania szkolnego oraz zakresu treści dotyczących wiedzy o życiu seksualnym człowieka, o zasadach świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 395 ze zm.)
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 356 ze zm.)
  • Rozporządzenie ministra Edukacji Narodowej z 3 kwietnia 2019 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. z 2019 r., poz. 639 ze zm.)
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 19 marca 2019 r. w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 652)
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1280)
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 23 sierpnia 2017 r. w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1283)
  • Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 583 ze zm.)
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 21 marca 2022 r. w sprawie organizacji kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy (Dz. U. z 2022 r., poz. 645 ze zm.).

Przypisy