Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pod paragrafem

21 maja 2021

NR 112 (Maj 2021)

Nadzór w szkołach filialnych

49

Szkoły filialne są specyficzną jednostką organizacyjną systemu oświaty, gdyż nie wykazują znacznej autonomiczności, pozostając organizacyjnie podporządkowane szkołom, przy których zostały utworzone. Nie wymienia ich słowniczek ustawowy zawarty w art. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 910 z późn. zm.), nie zostały one również wyodrębnione wśród typów szkół przez regulację art. 18 tej ustawy. Przyjrzyjmy się bliżej temu zagadnieniu.

Wspomniany wyżej przepis wskazuje, że szkoły publiczne i niepubliczne dzielą się na następujące typy:

POLECAMY

  • ośmioletnia szkoła podstawowa,
  • szkoły ponadpodstawowe:
  • czteroletnie liceum ogólnokształcące,
  • pięcioletnie technikum,
  • trzyletnia branżowa szkołę I stopnia,
  • trzyletnia szkoła specjalna przysposabiająca do pracy,
  • dwuletnia branżowa szkoła II stopnia,
  • szkoła policealna dla osób posiadających wykształcenie średnie lub wykształcenie średnie branżowe, o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku.

Jak zatem widać, szkoły filialne nie zostały wskazane jako odrębny typ szkoły, co wskazuje na fakt ich organizacyjnego podporządkowania szkołom, przy których zostały utworzone. 

Tworzenie szkół filialnych

Zgodnie z art. 95 ust. 3–5 ustawy Prawo oświatowe szkoły podstawowe filialne obejmujące strukturą organizacyjną klasy I–III albo klasy I–IV mogą być tworzone w przypadkach uzasadnionych miejscowymi warunkami. Szkoła filialna jest podporządkowana organizacyjnie szkole podstawowej obejmującej strukturą organizacyjną klasy I–VIII. Szkole podstawowej obejmującej strukturą organizacyjną klasy I–VIII mogą być podporządkowane organizacyjnie nie więcej niż dwie szkoły filialne.
Zgodnie z kolei z § 1 ust. 9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz. U. z 2019 r., poz. 502 z późn. zm.) nazwa szkoły podstawowej filialnej zawiera określenie „szkoła filialna” oraz nazwę szkoły podstawowej, której jest organizacyjnie podporządkowana. Na podstawie § 2 ust. 5 tego aktu prawnego organ prowadzący szkołę podstawową może nadać podporządkowanej jej organizacyjnie szkole podstawowej filialnej odrębne imię. 
Przywołane regulacje wskazują zatem, że szkoły filialne są podporządkowane organizacyjnie szkole głównej, jak również nie stanowią odrębnej, samodzielnej jednostki organizacyjnej systemu oświaty. Potwierdza to wskazany wcześniej katalog typów szkół publicznych i niepublicznych zawarty w art. 18 ustawy Prawo oświatowe, który wymienia ośmioletnią szkołę podstawową i szkoły ponadpodstawowe, ale nie wymienia szkoły filialnej jako odrębnego typu szkoły. 
Jako dowód organizacyjnego podporządkowania szkoły filialnej i braku samodzielności można dodatkowo wskazać art. 69 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe, zgodnie z którym nauczyciele szkół zatrudniających mniej niż trzech nauczycieli są członkami rady pedagogicznej szkoły, której jest podporządkowana szkoła filialna. Regulacja ta wskazuje zatem, że w szkole filialnej nie powstaje odrębna rada pedagogiczna, a więc jest to szkoła pozbawiona w istocie jednego z organów, którego kompetencje zostały ustalone w sposób na tyle szeroki, że można go nazwać organem najważniejszym w danej szkole, zaraz po dyrektorze jednostki. 
Ten fakt ma natomiast istotne znaczenie w kontekście sprawowanego w szkole filialnej nadzoru pedagogicznego. Przytoczyć tu bowiem należy § 12 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1551), zgodnie z którym zespół lub osoba, którzy przeprowadzają ewaluację zewnętrzną, przed sporządzeniem raportu z ewaluacji przedstawiają wyniki i wstępne wnioski z ewaluacji na zebraniu rady pedagogicznej, a w przypadku szkoły lub placówki, w której nie tworzy się rady pedagogicznej – na zebraniu z udziałem dyrektora, nauczycieli i osób niebędących nauczycielami, które realizują zadania statutowe szkoły lub placówki.
Tymczasem w szkole filialnej nie tworzy się również stanowiska dyrektora. Wynika to z kolei z treści art. 68 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, który wskazuje, jakie uprawnienia nie przysługują kierownikom szkół podstawowych (szkół filialnych) podporządkowanych organizacyjnie innej szkole. Kierownik szkoły filialnej nie ma zatem prawa do:

  • zatrudniania i zwalniania nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub placówki,
  • przyznawania nagród oraz wymierzania kar porządkowych nauczycielom i innym pracownikom szkoły lub placówki,
  • występowania z wnioskami, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady szkoły lub placówki, w sprawach odznaczeń, nagród i innych wyróżnień dla nauczycieli oraz pozostałych pracowników szkoły lub placówki.

Tak więc przywołana regulacja przewiduje jedynie stanowisko kierownika szkoły filialnej podporządkowanej organizacyjnie szkole podstawowej, przy której szkoła taka została zorganizowana. Filie nie mają zatem własnych dyrektorów, co wpływa istotnie na kształt nadzoru zewnętrznego sprawowanego w szkole filialnej. Wyniki i wstępne wnioski z ewaluacji, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie nadzoru pedagogicznego, są przestawiane na zebraniu rady pedagogicznej szkoły głównej, której filia jest organizacyjnie podporządkowana. Podkreślić należy, że wszędzie tam gdzie rozporządzenie w sprawie nadzoru pedagogicznego i wewnętrzne regulacje gmin i powiatów dotyczące nadzoru administracyjnego i finansowego wymieniają dyrektora szkoły, nie chodzi o kierownika szkoły filialnej. W istocie zatem z punktu widzenia sprawowanego nadzoru filia również jest traktowana jako element szkoły głównej, w której została zorganizowana. 
Nadzór sprawowany jest zatem w odniesieniu do szkoły głównej, ale obejmuje swoim zasięgiem szkołę filialną podporządkowaną organizacyjnie szkole głównej. 
Zgodnie z art. 55 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe nauczycielewizytatorzy wykonujący czynności z zakresu nadzoru pedagogicznego mają prawo:

  • wstępu do szkół i placówek,
  • wglądu do prowadzonej przez szkołę lub placówkę dokumentacji dotyczącej przebiegu nauczania, wychowania i opieki oraz organizacji pracy,
  • wglądu do znajdujących się w szkole lub placówce dokumentów nauczycieli potwierdzających kwalifikacje do prowadzenia przydzielonych im zajęć,
  • udziału w posiedzeniu rady pedagogicznej, po uprzednim powiadomieniu dyrektora szkoły,
  • wstępu w charakterze obserwatora na zajęcia dydaktyczne, wychowawcze, opiekuńcze i inne zajęcia organizowane przez szkołę lub placówkę,
  • przeprowadzania badań służących ocenie efektywności działalności dydaktycznej, wychowawczej oraz opiekuńczej szkół i placówek.

Zgodnie z § 8 rozporządzenia w sprawie nadzoru pedagogicznego organ sprawujący nadzór pedagogiczny zawiadamia, w terminie co najmniej 30 dni przed planowanym rozpoczęciem ewaluacji, dyrektora szkoły lub placówki oraz organ prowadzący szkołę lub placówkę o zamiarze przeprowadzenia ewaluacji zewnętrznej, jej terminie i zakresie. W przypadku wystąpienia okoliczności uniemożliwiających rozpoczęcie ewaluacji zewnętrznej w terminie określonym w zawiadomieniu ewaluacja może rozpocząć się w terminie 14 dni od dnia upływu terminu określonego w zawiadomieniu. Organ sprawujący nadzór pedagogiczny niezwłocznie zawiadamia dyrektora szkoły lub placówki oraz organ prowadzący szkołę lub placówkę o zmianie terminu ewaluacji zewnętrznej.
Z przepisów...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy