Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pod paragrafem

20 października 2022

NR 123 (Październik 2022)

Kontrola Kuratorium Oświaty w roku szkolnym 2022/2023

0 201

Podobnie jak w poprzednich latach szkolnych, przedstawiony przez resort edukacji dokument ustalający kierunki realizacji polityki oświatowej państwa określa również zadania z zakresu nadzoru pedagogicznego dla kuratorów oświaty w zakresie kontroli. Oznacza to, że szkoły, w których będzie odbywała się kontrola ze strony kuratorium, powinny w sposób szczególny zadbać o przestrzeganie wymogów prawnych w tych obszarach. Na co zatem należy zwrócić uwagę?

Zakres kontroli sprawowanej przez kuratorium oświaty

Na wstępie należy przypomnieć, że już od roku obowiązuje zmieniona definicja kontroli w rozumieniu przepisów o nadzorze pedagogicznym. Do 3 września 2021 r. przez kontrolę należało rozumieć działania, m.in. organu sprawującego nadzór pedagogiczny, prowadzone w szkole w celu oceny stanu przestrzegania przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły. Aktualnie obowiązuje nieco szersza definicja kontroli. Należy przez nią rozumieć działania m.in. organu sprawującego nadzór pedagogiczny prowadzone w szkole w celu oceny:

POLECAMY

  • stanu przestrzegania przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły,
  • przebiegu procesów kształcenia i wychowania w szkole,
  • efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły. 

Działania kontrolne są przeprowadzane przez kuratora oświaty na podstawie planu nadzoru pedagogicznego, który uwzględnia nie tylko wnioski z nadzoru pedagogicznego sprawowanego w poprzednim roku szkolnym, ale również podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa na dany rok szkolny. Plany te powinny określać liczbę i tematykę kontroli, w związku z czym dyrektorzy powinni w miarę możliwości zapoznać się z ich treścią a następnie przeprowadzić odpowiednie czynności pozwalające na ustalenie, czy we wskazanych przez kuratorium obszarach funkcjonowania nie występują odstępstwa od normy. Kuratoria oświaty mają obowiązek opublikowania planów nadzoru do dnia 31 sierpnia roku szkolnego poprzedzającego rok szkolny, którego dotyczy plan.

Realizacja zajęć wychowania do życia w rodzinie

Pierwszy obszar kontroli ma dotyczyć zgodności z przepisami prawa realizacji zajęć wychowania do życia w rodzinie (w szkołach ponadpodstawowych). Ewentualne działania kontrolne ze strony kuratorium oświaty będą zatem dotyczyły przede wszystkim spełniania regulacji prawnych zawartych w:

  • rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 sierpnia 1999 r. w sprawie sposobu nauczania szkolnego oraz zakresu treści dotyczących wiedzy o życiu seksualnym człowieka, o zasadach świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego,
  • rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej,
  • rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 kwietnia 2019 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół.

Przykładowo więc, przeprowadzając kontrolę, kuratorium oświaty może zwrócić uwagę na to, czy:

  • zajęcia realizowane są w oparciu o obowiązującą podstawę programową kształcenia ogólnego (czy wykorzystywany w szkole program nauczania jest zgodny z aktualną podstawą programową),
  • uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, w tym uczniowie z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym lub znacznym, realizują treści dotyczące wiedzy o życiu seksualnym człowieka w ramach obowiązkowych zajęć edukacyjnych określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym (zamiast zajęć edukacyjnych „Wychowanie do życia w rodzinie”),
  • realizacja treści programowych zajęć stanowi spójną całość z pozostałymi zadaniami wychowawczo-profilaktycznymi szkoły,
  • na realizację zajęć przeznaczona została odpowiednia ilość godzin (w każdym roku szkolnym dla uczniów poszczególnych klas po 14 godzin, w tym po 5 godzin z podziałem na grupy dziewcząt i chłopców),
  • zajęcia są organizowane w oddziałach albo liczących nie więcej niż 28 uczniów grupach międzyoddziałowych,
  • uczniowie niepełnoletni, których rodzice zgłosili pisemne rezygnacje z ich udziału w zajęciach, nie biorą w nich udziału,
  • zajęcia nie podlegają ocenie, a także czy nie mają wpływu na promocję ucznia do klasy programowo wyższej ani na ukończenie szkoły,
  • przed przystąpieniem do realizacji zajęć nauczyciel prowadzący zajęcia wraz z wychowawcą klasy przeprowadzili spotkanie informacyjne z rodzicami uczniów (w celu przedstawienia pełnej informacji o celach i treściach realizowanego programu nauczania, podręcznikach szkolnych oraz środkach dydaktycznych).

Organizacja i realizacja turnusów dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników

Turnusy dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników realizowane są w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 marca 2019 r. w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych. Dlatego też szkoły prowadzące kształcenie zawodowe powinny zweryfikować poprawność prowadzenia tej formy kształcenia ustawicznego właśnie w oparciu o ten akt prawny. Turnusy są organizowane dla młodocianych pracowników dokształcających się teoretycznie w zakresie danego zawodu szkolnictwa branżowego nauczanego w branżowej szkole I stopnia, na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę albo szkołę (w przypadku gdy szkoła nie ma możliwości zrealizowania kształcenia zawodowego teoretycznego). Turnus dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników może zostać zorganizowany dla młodocianych pracowników dokształcających się teoretycznie w zakresie dwóch zawodów przypisanych do tej samej branży określonej w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego, jeżeli jeden z tych zawodów jest zawodem o charakterze pomocniczym w stosunku do drugiego zawodu. 

W trakcie kontroli ze strony kuratorium oświaty przedmiotem zainteresowania mogą być przykładowo:

  • wydane przez pracodawcę lub szkołę skierowania,
  • uwzględnianie w realizowanym w trakcie turnusu programie nauczania zakresu kształcenia określonego w skierowaniu,
  • realizowanie w trakcie turnusu zajęć w wymiarze odpowiednim do zakresu dokształcania teoretycznego określonego w skierowaniu,
  • prawidłowość dokonywanego w trakcie turnusu oceniania (osiągnięć edukacyjnych i zachowania młodocianego pracownika),
  • prawidłowość wydawania zaświadczeń o ukończeniu dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników,
  • liczba uczestniczących w turnusie młodocianych pracowników (powinna ona wynosić co najmniej 20 osób, chyba że organ prowadzący wyraził zgodę na mniejszą liczbę),
  • kwalifikacje kadry dydaktycznej,
  • zapewnienie odpowiednich pomieszczeń wyposażonych w sprzęt i pomoce dydaktyczne umożliwiające prawidłową realizację kształcenia,
  • zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy i nauki,
  • warunki organizacyjne i techniczne umożliwiające udział w kształceniu osobom niepełnosprawnym,
  • zapewnienie przez szkołę nadzoru służącego podnoszeniu jakości prowadzonego kształcenia,
  • prowadzenie należytej dokumentacji (w tym programu nauczania uwzględniającego podstawę programową kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego).

Zwiększanie dostępności i jakości wsparcia udzielanego uczniom przez nauczycieli specjalistów

W celu zwalczania niekorzystnych skutków odosobnienia wywołanego pandemią resort edukacji położył duży nacisk na zwiększenie wsparcia udzielanego uczniom przez nauczycieli specjalistów. W związku z powyższym, począwszy od roku szkolnego 2022/2023, szkoły (z wyłączeniem szkół specjalnych) będą zobligowane do zatrudnienia nauczycieli specjalistów w minimalnym wymiarze i na zasadach wskazanych w art. 42d KN oraz w art. 29 ustawy z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw. Ponadto, wsparcie udzielane przez zatrudnionych w ten sposób nauczycieli specjalistów powinno być udzielane uczniom zgodnie z obowiązującymi przepisami, do których należy zaliczyć zwłaszcza rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. Nie mniej ważne jest również zatrudnianie nauczycieli specjalistów w oparciu o aktualnie obowiązujące wymagania kwalifikacyjne określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Warto w tym miejscu zauważyć, że w chwili przygotowywania niniejszego opracowania trwały prace legislacyjne nad zmianą tego rozporządzenia, w efekcie której miałyby zostać określone wymagania kwalifikacyjne nauczycieli pedagogów specjalnych. Biorąc powyższe pod uwagę, w trakcie kontroli ze strony kuratorium oświaty w szkołach podstawowych, liceach ogólnokształcących, technikach, branżowych szkołach I stopnia (ogólnodostępnych i integracyjnych) wizytatorzy mogą zwrócić szczególną uwagę na:

  • liczbę etatów nauczycieli specjalistów, a w przypadku szkół, w których liczba uczniów przekracza 50 – konieczność zatrudnienia nauczycieli pedagogów specjalnych i psychologów we wskazanym w przepisach wymiarze (nie mniej niż 25% łącznej liczby etatów nauczycieli specjalistów),
  • sposób organizowania i prawidłowość udzielanej uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
  • prawidłowe realizowanie zadań spoczywających na nauczycielach specjalistach,
  • zatrudnianie nauczycieli specjalistów w oparciu o aktualne wymagania kwalifikacyjne.

Przyjmowanie do szkół i wspomaganie nauki uczniów niebędących obywatelami polskimi

Ostatni obszar potencjalnej kontroli dotyczy zgodności z przepisami prawa przyjmowania do szkół i wspomagania nauki osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi podlegającymi obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw. Z oczywistych względów kontrola ta będzie dotyczyć głównie p...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy